نگاه طرحوارهدرمانی به «حرف گوش ندادن»
۱. طرحوارهٔ بیانضباطی / ناکارآمدی
کودکی که مدام مقاومت میکند یا به تکالیف واکنش منفی نشان میدهد ممکن است درگیر طرحوارهٔ «بیانضباطی» باشد. این طرحواره زمانی شکل میگیرد که حدود مشخص و ثابتی در محیط وجود نداشته یا پیامهای والدین متناقض بوده است.
نشانهها:
– کودک با قوانین مشکل دارد
– دنبال راههای فرار از مسئولیت است
– انجام کارها را عقب میاندازد
۲. طرحوارهٔ محرومیت هیجانی
وقتی کودک احساس میکند شنیده نمیشود یا توجه کافی دریافت نمیکند، ممکن است به شیوه مقابلهای «اجتناب» یا «مخالفت» روی بیاورد.
نشانهها:
– پاسخ ندادن به والدین
– بیتفاوتی ظاهری
– توجهطلبی در موقعیتهای دیگر
۳. طرحوارهٔ اطاعت
کودکانی که در خانوادههای استبدادی بزرگ میشوند، گاهی بهصورت پنهان مقاومت میکنند. آنها در ظاهر «خوب» هستند اما در عمل تلاش میکنند کنترل را از والد پس بگیرند.
نشانهها:
– مقاومتهای خاموش
– انجام ندادن کارها پس از پایان نظارت
– فراموشکاریهای مکرر
راهکارهای فرزندپروری مثبتنگر
۱. واضح و کوتاه گفتن
کودک نیاز دارد پیام را بدون پیچیدگی دریافت کند. دستورهای طولانی باعث انصراف ذهنی میشوند.
۲. مدلسازی رفتاری
اگر والد با احترام، ثبات و آرامی صحبت کند، پاسخ کودک نیز تنظیمشدهتر میشود.
۳. تعیین حد و مرز روشن
حدها باید سه ویژگی داشته باشند: شفاف، قابل اجرا و ثابت!
کودک بین حد و تهدید فرق میگذارد و تنها حدود واقعی را میپذیرد.
۴. استفاده از پیامد طبیعی
مثلاً اگر اسباببازی را جمع نکرد، بازی برای مدتی متوقف میشود. بدون تهدید، بدون خشونت.
۵. ارتباط قبل از دستور
یک قانون طلایی در والدگری مثبت:
اول ارتباط، بعد درخواست.
5 ثانیه نگاه، یک لمس کوتاه، گفتن نام کودک: اینها راه را برای همکاری باز میکنند.
جمعبندی
حرف گوش ندادن معمولاً یک رفتار مقابلهای است، نه نافرمانی شخصیت کودک. با شناخت طرحوارههای فعالشده و اصلاح الگوهای تربیتی، همکاریِ کودک به مرور جای مقاومت را میگیرد. این تغییر نیازمند ثبات، صبوری و ارتباط امن است.
دیدگاه خود را بنویسید