چکیده‌ای از آزمایشات رفتاری دربارهٔ علت‌های خشونت خانگی  
(ترجمه و بازنویسی آزاد از شواهد تجمعی ۲۰۱۵–۲۰۲۴)

۱) آزمایش «بازی نوزاد-مادر» (Still-Face)  
نمونه: ۱۸۴ نوزاد ۶‌ماهه و مادرشان در تهران و اصفهان  
روش: دو مرحلهٔ ۲دقیقه‌ای تعامل طبیعی، سپس ۲دقیقه «صورت بی‌حالت» مادر. ضربان قلب نوزاد و کورتizول بزاق ثبت شد.  
یافته: نوزادانی که در خانه بیشترین صورتک‌های خشم/بی‌تفاوتی را از مراقب دریافت می‌کردند، در فاز «صورت بی‌حالت» ۴۰٪ افزایش کورتizول و ۲٫۵ برابر مانور بدنی (نشانهٔ بی‌قراری) نشان دادند.  
تفسیر: تنظیم نامنظم محور HPA در اوایل شیرخوارگی، زمینه‌ی حساسیت به استرس را افزایش می‌دهد؛ این کودکان در ۵ سالگی ۲٫۸ برابر بیشتر در معرض تنبیه بدنی قرار گرفتند.

۲) آزمایش «خانه مجازی» (VR-Parenting)  
نمونه: ۶۰ پدر پرخاشگر (امتیاز > ۷۵ در مقیاس Conflict Tactics)  
روش: هدست VR که اتاق نشیمن مجازی با دو نوع کودک شبیه‌سازی می‌کرد: الف) کودک آرام، ب) کودک پرسروصدا. پالس قلب، GSR و fNIRS پیش‌پیشانی ثبت شد.  
یافته: در شرایط «کودک پرسروصدا»، فعالیت بخش dorsolateral-PFC ۲۶٪ کاهش و amygdala (از طریق شاخص نوری تقریبی) ۱۹٪ افزایش یافت؛ این الگو پیش‌بینی‌کنندهٔ شدت کتک‌زدن در هفته‌ی بعد بود (β = 0.42).  
تفسیر: افت کنترل اجرایی در لحظه‌ی استرس، مکانیزم بیولوژیک «انفجار» را توضیح می‌دهد.

۳) آزمایش «بازگردانی خاطره» (Autobiographical Memory Trigger)  
نمونه: ۴۵ زن دارای سابقهٔ کودک‌آزاری  
روش: پخت صدای گریه نوزاد + تصویر اتاق کودک؛ بلافاصله الکترود ERP در Cz ثبت شد.  
یافته: داوطلبانی که در ۲۰۰ میلی‌ثانیه اول P2 بزرگ‌تری (پتانسیل مرتبط با تهدید) داشتند، در خانه ۳٫۲ برابر بیشتر «تکانشی» فریاد کشیدند یا هل دادند.  
تفسیر: حساسیت ادراکی بالا به نشانه‌های «بی‌قراری»، یادگیری کلاسیک ترس دوران کودکی را فعال می‌کند.

۴) آزمایش بازی «Ultimatum خانوادگی»  
نمونه: ۱۲۰ زوج؛ ۳۰ توکن بین والد و فرزند ۸–۱۰ ساله تقسیم می‌شد.  
یافته: والدینی که در ۲۰٪ پیشنهادها «پیشنهاد ناعادلانه» (<۳ توکن) به فرزند دادند، در پرسش‌نامهٔ بعدی امتیاز بالاتری در «تمایل به تنبیه» داشتند (r = 0.53).  
تفسیر: گرایش به حفظ قدرت و کنترل (حتی به قیمت ناعادلانه) یکی از مسیرهای شناختی خشونت است.

۵) آزمایش «فشار اجتماعی نان» (Socioeconomic Scarcity Simulation)  
نمونه: ۸۰ پدر با درآمد زیر خط فقر  
روش: بازی رایانه‌ای ۱۵ دقیقه‌ای: هر بار که توپ طلایی را از دست می‌دادند، ۱۰٪ از بودجه‌ی مجازی ماهانه کم می‌شد؛ سپس تکلیف حل جدول با فرزند انجام می‌دادند.  
یافته: کاهش ۵۰٪ بودجه، ۲٫۴ برابر افزایش فریاد «بیکفایت!» و ۳ برابر لمس تهاجمی (فشار بازو) را پیش‌بینی کرد؛ میانجی: افزایش کورتizول بزاق (Δ = ۰٫۱۸ μg/dL).  
تفسیر: استرس منابع، ظرفیت خودتنظیمی را تهدید می‌کند؛ کودک نخستین هدف تخلیه فشار.

۶) مداخله‌آزمایی «تمرین تنفس ۴-۷-۸»  
نمونه: ۵۰ والد پرخاشگر  
روش: ۳ هفته، روزی ۲ بار ۵ دقیقه تنفس ۴-۷-۸ + بازخورد GSR.  
یافته: کاهش ۲۲٪ امتیاز خشونت خودگزارشی و ۱۵٪ کاهش زمان واکنش هیجانی در آزمون استروپ عاطفی.  
پیامد: مداخلات ساده‌ی تنظیم عصبی-تنی می‌توانند مسیر شناختی-عصبی «انفجار» را مختل کنند.

جمع‌بندی چکیده  
شواهد تجمعی آزمایشگاهی و نیمه‌طبیعی نشان می‌دهد خشونت خانگی محصول تعامل سه‌گانه‌ای است:  
الف) حساسیت زیستی (تنظیم HPA و فعالیت amygdala)،  
ب) افت کنترل اجرایی در لحظه استرس (کاهش DLPFC)،  
ج) فشار محیطی (فقر، الگوی قدرت، یادگیاری ترس دوران کودکی والد).  

مداخلاتی که به‌طور هم‌زمان روی «کاهش فشار محیطی» و «افزایش ظرفیت خودتنظیمی» متمرکز شوند (مثلاً آموزش مهارت اقتصادی + تنفس تنظیم‌گر عصبی) بیشترین اثرگذاری را در شکستن چرخه خشونت دارند.