انواع بیش‌فعالی در کودکان
1.نوع بی‌توجه (Inattentive)
کودک آرام است اما:

•حواسش دائم پرت می‌شود
•کارها را نیمه‌کاره رها می‌کند
•تمرکز روی تکلیف ندارد
•وسایلش را مرتب گم می‌کند

2.نوع بیش‌فعال-تکانشگر (Hyperactive-Impulsive)
این کودک:

•دائم در حال دویدن، پریدن، تکان خوردن است
•حرف دیگران را قطع می‌کند
•نمی‌تواند منتظر نوبتش بماند
•بدون فکر عمل می‌کند

3.نوع ترکیبی
شایع‌ترین نوع؛ هم نقص توجه دارد، هم بیش‌فعالی.

⸻

علائم بیش‌فعالی در کودکان (نشانه‌های هشداردهنده واقعی)

✅ علائم نقص توجه:
•عدم تمرکز روی تکالیف
•حواس‌پرتی شدید
•فراموش‌کاری زیاد
•گوش ندادن هنگام صحبت مستقیم
•بی‌نظمی دائمی

✅ علائم بیش‌فعالی:
•بی‌قراری مداوم
•عدم توانایی نشستن طولانی
•صحبت کردن بیش از حد
•دائماً در حال حرکت بودن

✅ علائم تکانشگری:
•پریدن وسط حرف دیگران
•ناتوانی در صبر کردن
•تصمیم‌های ناگهانی
•رفتارهای پرخطر بدون فکر

نکته بسیار مهم:
برای تشخیص ADHD این علائم باید:
•حداقل ۶ ماه مداوم وجود داشته باشند
•در دو یا چند محیط (خانه، مدرسه، مهمانی…) دیده شوند
•باعث اختلال در عملکرد تحصیلی، اجتماعی یا خانوادگی شوند
[07:06, 12/3/2025] Nasrin: بسیاری از کودکان شیطان هستند، اما بیش‌فعالی یک اختلال عصبی-رشدی است، نه فقط بازیگوشی.

⸻

علت بیش‌فعالی در کودکان چیست؟

بر خلاف باورهای رایج:
•بیش‌فعالی به‌خاطر بد تربیتی نیست
•به‌خاطر شیطنت ساده هم نیست

مهم‌ترین عوامل:
•ژنتیک (زمینه خانوادگی)
•تفاوت در عملکرد انتقال‌دهنده‌های عصبی مغز
•تولد زودرس
•مشکلات دوران بارداری
•استرس‌های شدید اولیه زندگی

⸻

تشخیص بیش‌فعالی چگونه انجام می‌شود؟

تشخیص فقط با:
•مصاحبه بالینی تخصصی
•بررسی عملکرد کودک در خانه و مدرسه
•پرسشنامه‌های استاندارد
•و گزارش معلمان

انجام می‌شود.
تشخیص تنها بر اساس مشاهده والد یا یک تست اینترنتی علمی و معتبر نیست.

⸻

درمان بیش‌فعالی کودکان چگونه است؟

درمان استاندارد، ترکیبی از چند بخش است:

1. آموزش والدین

مهم‌ترین بخش درمان است. والدین یاد می‌گیرند:
•چگونه دستور بدهند
•با کودک تکانشگر چگونه برخورد کنند
•چگونه پاداش و پیامد بدهند

2. رفتاردرمانی کودک

کمک می‌کند کودک:
•خودکنترلی یاد بگیرد
•مهارت‌های اجتماعی را تمرین کند
•مدیریت هیجان پیدا کند

3. آرت‌تراپی و بازی‌درمانی

برای:
•تخلیه هیجانی
•افزایش تمرکز
•تقویت ارتباط
بسیار مؤثر است.

4. دارودرمانی (در صورت لزوم)

فقط توسط روانپزشک، و فقط برای برخی کودکان لازم می‌شود.

⸻

اشتباهات رایج والدین کودک بیش‌فعال
•تنبیه زیاد
•مقایسه با دیگران
•برچسب زدن («تو همیشه خرابکاری»)
•دستورهای طولانی
•انتظار تمرکز مثل کودک عادی

این رفتارها نه‌تنها کمک نمی‌کند، بلکه نشانه‌ها را تشدید می‌کند.

⸻

چگونه به کودک بیش‌فعال کمک کنیم؟
•قوانین مشخص و کوتاه
•پاداش فوری برای رفتار درست
•محیط آرام و بدون محرک زیاد
•برنامه خواب منظم
•تخلیه انرژی سالم (ورزش، بازی هدفمند)
•کاهش استفاده از موبایل و تبلت

⸻

آینده کودک بیش‌فعال چگونه است؟

خبر خوب این است که:
اگر به‌موقع تشخیص داده شود و درست حمایت شود:
•می‌تواند موفق تحصیلی باشد
•روابط اجتماعی سالم داشته باشد
•و حتی در بزرگسالی بسیار خلاق، پرانرژی و کارآمد شود

بسیاری از کارآفرین‌ها، هنرمندان و افراد خلاق، سابقه ADHD داشته‌اند.

⸻

جمع‌بندی نهایی

بیش‌فعالی:
•یک اختلال است، نه «شیطنت»
•قابل کنترل است، نه بلاعلاج
•نیازمند آگاهی والدین است، نه سرزنش کودک

هرچه مداخله زودتر آغاز شود، نتایج درمان عمیق‌تر و پایدارتر خواهد بود